Açık Artırma Nedir?

02 Nisan 2010 tarihinde yayınlanmıştır.

Bu yazımızda Açık Artırma nedir sorusuna cevap arayacağız. Öncelikle bir konuya açıklık getirmekte fayda var, google da dahi arama yapıldığında “açık arttırma” şeklinde yanlış yazılmakta olan bu kelimenin doğru hali Türk Dil Kurumunun yazım kılavuzunda “Açık Artırma” olarak geçmektedir. (Artırma kelimesinde 1 tane k harfi bulunmaktadır.)

Türk Dil Kurumu’na göre Açık Artırma kavramının kelime anlamı; “Bir malın satışında alıcılar arasında fiyat artırma yarışına dayanan satış biçimi, artırma, müzayede” olarak geçmektedir.

Açık artırma; alıcılar arasında rekabet yaratmak suretiyle, satın alınacak nesneye en yüksek fiyatı verecek alıcıyı bulmak için uygulanan bir satış yöntemidir. Bu yöntemde tek satıcı vardır. Alıcı birkaç kişi olabileceği gibi birçok kişi de olabilir. Tek satıcı mal sahibi adına hareket eden bir profesyonel olabilir. Açık artırmada mal, en yüksek fiyatı veren müşteriye satılır.

Yukardaki açıklamalarda görüldüğü üzere, açık artırmanın temelde tek bir anlamı vardır. Fakat farklı versiyonları mevcuttur. Günümüzde maddi veya manevi birçok materyal açık artırma yöntemleriyle sürekli el değiştirmektedir. Örneğin İnternette birçok alışveriş sitesinde bu yöntemle satış yapılmaktadır. Satışı yapılan şey; bazen eski bir para, bazen ünlü bir futbolcunun forması, bazen de tarihi eser olabilmektedir. Bu tür manevi değeri olan materyallerin değeri sadece talep eden tarafından belirlenmektedir. Açık artırmada fiyatı belirleyen; talep eden tarafından satılan şeye biçilen değerden ibarettir. Alan kişinin gözünde o ürünün ederidir. Alınan şey, kişiye fayda sağlamasa bile manevi açıdan tatmin yaratmakta ve bu yüzden talep edilmektedir.

Gayrimenkuller, motorlu taşıtlar, menkul kıymetler … gibi maddi değeri olan; değerini gelecekte sağlayacağı getirilerin (nakit akışlarının) bugünkü değerinden alan ürünlerde de bu yöntem kullanılmaktadır. Satıcı açısından bakıldığında en iyi satış fiyatı açık artırma yöntemi ile belirlenir. Alan razı satan razıdır sonuçta. Öyle ki devletin yaptığı özelleştirmeler bile bu yöntemle yapılmaktadır.

Özetle, Açık Artırma nedir; “en fazla parayı veren düdüğü çalar” yöntemi demektir. Sermaye piyasalarında fiyatlandırılan tüm enstrümanlar sürekli müzayede yöntemi ile fiyatlandırılmaktadır. Alış ve satış sürekli yapılabilmekte ve fiyatı, arz ve talep belirlemektedir. Bir anlamda sürekli açık artırma vardır. Bu tür Açık artırma ile elde edilecek hasılatlar, yaşanan ekonomik koşullar ile doğru orantılı olmakta, ekonominin olumlu dönemlerinde yüksek fiyatlara alıcılar bulunurken, ekonomik olumsuz olduğu dönemlerinde bunun tersi olmaktadır.

Liderlik Nedir?

28 Mart 2010 tarihinde yayınlanmıştır.

Bu yazımızda Liderlik Nedir sorusuna yanıt vermeye çalışacağız. Eski yıllardan bu yana lider kim olur ve nasıl lider olunur sorusu hep merak edilen bir konu olmuştur. Bu soruya yönelik olarak yapılan ilk çalışmalar, kişinin lider olabilmesi için doğuştan gelen bazı özelliklerinin bulunması gerektiğini savunur. Lider doğuştan fiziksel, düşünsel, duyumsal ve sosyal açıdan diğer insanlardan farklı olmalıdır. Ancak zaman geçtikçe bu yaklaşıma uymayan kişilerin de lider olduğu yaşanmış ve görülmüştür.

Örgütlerin amaçlarına ulaşmalarında biçimsel anlamda yöneticiler etkin olduğu gibi, doğal anlamda da liderler etkindir. Lider, bir amaca doğru insanları peşinden sürükleyen kişidir. Lider davranışlarında grubun kararını esas alırsa demokratik, kendi kararını esas alırsa otokratik lider olarak isimlendirilir.

Liderlik, belli şartlar altında kişisel veya grup amaçlarını gerçekleştirmek üzere bir kimsenin başkalarının faaliyetlerini etkilemesi ve yönlendirmesi süreci olarak tanımlanmaktadır. Kısaca liderlik, liderin yaptığı şeylerle ilgili bir süreçtir. Lider ise başkalarını belirli amaçlar doğrultusunda davranışa sevkeden kişidir. Liderliğin temelinde başkalarını etkileme vardır. “Lider başkalarını nasıl etkiler” sorusuna cevap ararken bazı noktaların göz önünde bulundurulması gerekir. Liderlik sadece formel organizasyonlarla ilgili bir süreç değildir. Liderin belli bir grubu bazı amaçları gerçekleştirmek için arkasından sürüklemesine sadece formel organizasyonlarda rastlanmaz, informel organizasyonlar veya ilişkilerde de liderlikten bahsedilmektedir. Zaten liderlikte liderin resmi yetkilerle donatılması da şart değildir. Resmi yetkileri olmadığı halde bir grubu peşinden sürükleyen liderler olabileceği gibi geniş yetkileri olduğu halde grubu etkileyemeyen yöneticiler de vardır.

Bu kısa açıklamalardan sonra lider ile yöneticinin eş anlamlı olmadığını, her yöneticinin liderlik niteliklerine sahip olamayacağını ve yöneticilik rolüne sahip olamayan liderlerin de olabileceğini söyleyebiliriz. Ancak iyi bir yönetici olabilmek için aynı zamanda liderlik niteliğine de sahip olunması gerektiği açıktır. Yönetici ve lider belirli amaçları gerçekleştirmede başkalarını etkiler. Ancak yönetici ile lideri ayıran fark; kişileri ve grubu etkilerken kullandıkları gücün farklı olmasında yatar. Yönetici kendisine verilen formel yetkisini, başka bir deyişle yasal gücü kullanırken, lider kendi kişisel özelliklerinden kaynaklanan gücünü kullanır.

Liderliği belli bir konuda başkalarını etkileme hareketi olarak tanımlarken, etkileme kaynağı olarak karşımıza çıkan güç sözcüğü çıkmaktadır. Güç, başkalarının davranışlarını etkilemede bireyin yeteneğini ifade eder. Güç sözcüğünü yetki ile karıştırmamak gerekir.

Çeşitli kaynaklarda başkalarını etkilemede dikkate alınacak güç kaynakları şöyle sıralanmaktadır;

- YASAL GÜÇ : Bir makamın sağladığı yetkilerin yönetici tarafından kullanılmasıdır.
- ZORLAYICI GÜÇ : Bireylerin istenilen yönde davranmaları için kullanılan maddi ve manevi zorlama ve korkutmaları içine alır.
- KARİZMATİK GÜÇ : Lideri başkalarının gözünde çekici yapan kişisel özellikleri sevgi, saygı ve güven yaratmayı ifade eder.
- UZMANLIK GÜCÜ : Liderin belli bir konuda uzman olması, bilgi, beceri ve tecrübesinden doğan bir güç kaynağıdır.
- ÖDÜLLENDİRME GÜCÜ : Liderin veya yöneticinin başkalarına her türlü ödül verilmesi ile ilgili güç kaynağıdır.

Yönetici sadece formel yetkisini kullanmakta, lider ise daha çok karizmatik güç ile uzmanlık gücünü kullanmaktadır.

Liderliğin doğuştan geldiği ve liderin bazı özelliklere sahip olduğu konusunda çeşitli görüşler ileri sürülmektedir. Yapılan birçok araştırmada cesaret, irade gücü, zeka düşünce esnekliği, karar verebilme, önayak olma, bilgi ve tecrübe gibi noktalar üzerinde durularak liderle ilgili nitelikler belirlenmeye çalışılmıştır.

Ancak liderlik nitelikleri olarak belirtilen bu noktalar üzerinde bir görüş birliği yoktur. O zaman liderin fiili durumlarını inceleme konusunda çeşitli araştırmalar yapılarak bazı teoriler geliştirilmiştir. Çeşitli kaynaklardan bu teorileri inceleyebilirsiniz.

1_ Özellik Yaklaşımı
2_ Davranış Yaklaşımı
a) Ohio State Üniversitesi Çalışmaları
b) Michigan Üniversitesi Çalışmaları
c) Blake ve Mouton’un Yönetim Tarzı Matrisi
d) McGregor’un X ve Y Kuramı
3_ Durumsallık Yaklaşımı
a) Fiedler’in Etkin Liderlik Modeli
b) Hersey ve Blanchard’ın Durumsallık Yaklaşımı
c) House’un Yol-Amaç Kuramı
d) Vroom ve Yetton’un Karar Verme Modeli

VOB Nedir ? (USD-Kontrat İşlemi)

25 Mart 2010 tarihinde yayınlanmıştır.

VOB nedir yazı dizisine devam ediyoruz…

VOB piyasasının işleyişini daha iyi kavramanız açısından bu konu hakkında yazılmış önceki yazılarımı okumanızda fayda vardır.

VOB nedir?
Futures Piyasalar nedir ?
VOB İşlemleri – Döviz Futures İşlemleri

VOB piyasası yapısı bakımından küçük teminatlarla büyük montanlı işlemlerin gerçekleştirildiği bir piyasadır. Döviz kontratlarının işlem hacmi piyasanın geneli itibariyle düşük kalmasına rağmen iş görür niteliktedir. Dolar sözleşmelerinde yatırılan teminatın 8 katına kadar işlem yapabilmek mümkündür.

25.03.2010 tarihinde kontratın açılış fiyatı tabloda göründüğü üzere 1,5705-TL’dir. Günsonu kapanış fiyatı ise, uzlaşma fiyatıdır. Vadeli işlemlerde her günün sonunda kar veya zararınız uzlaşma fiyatı üzerinden hesaplanır. Gün sonu uzlaşma fiyatı ise; 1,5645-TL’dir. Aşağıdaki tabloda Haziran Vadeli-USD Kontratının fiyat bilgilerini görmektesiniz.

25.03.2010 tarihinde 185-TL teminat yatırılarak 1 ADET USD HAZİRAN-2010- vadeli kontrat satıldığını varsayalım. Hangi fiyat düzeyinde alış veya satış yapacağınıza karar vermek sizin işiniz. Burada sadece VOB’da nasıl işlem yapıldığını anlatamaktayız. Bu nedenle tabloda verilen güniçindeki en yüksek fiyattan işlemin yapıldığını varsayarak 1,5735-TL ‘den 1 Adet Kontrat satılmıştır.)

Haziran vadeli kontrat satmak; haziran ayının son iş günü oluşan uzlaşma fiyatı üzerinden dolar satmayı taahhüt etmek demektir. Bu işlemde yatırımcının düşüncesi; haziran ayında dolar fiyatının 1,5735’in altında olacağı varsayımına dayanmaktadır. Eğer vade sonunda spot piyasada dolar 1,5735’in altında oluşursa; spottan ucuza alacağı doları 1,5735’ten VOB’da söz verildiği şekilde satacaktır. Bu sayede aradaki fiyat farkı yatırımcının kazancını oluşturacaktır. (VOB işlemleri mantıken bu şekilde gerçekleşmektedir, ancak anlattığım gibi ortada fiziken bir para yoktur, sadece işin mantığını anlamanız bakımından bu şekilde anlattım)

185-TL ile satılan aslında 1.000$ ‘dır. Kazanç veya kayıp 1.000$ üzerinden olacaktır.

Eğer yatırımcı bu işlemi sonlandırmak isterse ,(aynı vade aynı tür kontrat) USD HAZİRAN-2010- vadeli kontrat “ALIŞ” işlemi yapılır. Yani yapılan işlemin tersi yapılarak pozisyon kapatılır.

Yatırımcı kısa pozisyon (bkz.short position) aldığından (1 Adet USD-Haziran 2010 Vadeli kontrat satmıştır), fiyat azalışlarıyla kazanç elde etmektedir. Gün sonu kazancını hesaplarsak;

USD “SATIM” sözleşmesi satılmıştı,

Kontratın satış fiyatı :1,5735-TL
Kontratın uzlaşma fiyatı : 1,5645-TL
Başlangıç Teminatı : 185-TL

Yatırımcı kısa pozisyonda olduğundan alış fiyatı, satış fiyatından düşük ise, aradaki fark kazancını gösterir. Kazanç hesaplanırken alış-satış fiyatları arasındaki fark dikkate alınır. Çıkan sonuç 1 dolar başına TL cinsinden kazanç veya kaybı gösterir. 185-TL karşılığı alınan; 1.000$ olduğu için, çıkan kazanç veya kaybı 1.000 ile çarparız.

KAZANÇ >>>> 1,5735 – 1,5645A = 0,009-TL 1 dolar başına kazanç, satılan kontrat 1.000 dolar değerindedir. >> 0,009 x 1.000 = 9,00-TL günlük kazanç vardır.

9,00-TL yi günlük kazanç olarak düşük görebilirsiniz ancak bunu kazanabilmek için sadece 185-TL teminat yatırılmaktadır.

Oransal olarak kazanca bakarsak sonucu daha net görebiliriz. 9,00 / 185 = %4,86

Şuanki piyasa koşullarında yıllık banka faizi vadeli TL %8, vadeli vadeli USD %1,75 civarlarındadır. Bu yatırımcı parasını VOB’da değerlendirerek GÜNDE %4,86 kazanç elde etmiştir.

İsterseniz gün sonunda 9,00-TL karınızı pozisyonunuzu kapatmadan realize edebilir, takasbank’tan çekebilirsiniz. Ya da vadeli işleminizi gün sonuna kadar kapatmayıp ertesi gün devam ederseniz hesabınızda 185 + 9 = 194-TL teminatla yola devam edebilirsiniz. Kazanç ve kaybınız bundan sonra da 1.000$ üzerinden uygulanacaktır. (Bu arada takasbankta kalan temiantınız gecelik faizden sürekli nemalandırılmaktadır.)

Önümüzdeki günlerde buna benzer birkaç farklı senaryoya dayalı örneklerle VOB’da nasıl işlem yapıldığını anlatmaya devam edeceğim.